เรื่องเล่าจากคลินิกอดบุหรี่ รพ.พิมาย นครราชสีมา

เรื่อง รางวัลที่ยิ่งใหญ่

               

                เสียงท้องร้องจ๊อกๆ...... เป็นสัญญาณเตือนว่านี้ใกล้เที่ยงแล้ว จะได้เวลากินข้าวกลางวันแล้วหนอ...  เหลือบมองนาฬิกายังเหลือเวลาอีกตั้ง10นาที  งั้นขอเคลียร์งานเอกสารต่ออีกสักแป๊ป ตั้งหน้าตั้งตาทำงานต่อไป...   เสียงเปิดประตูดังเอี้ยด.. พร้อมกับเสียงอันสดใส  “คุณหมอสวัสดีครับ”  ฉันเงยหน้ามองตามเสียงเรียก มองเห็นคุณลุงวัยกลางคน สีหน้ายิ้มแย้ม ผิวคล้ำ รูปร่างผอมสูง   และฉันยังไม่ทันได้เอ่ยอะไร  คุณลุงที่เข้าก็พูดมาด้วยน้ำเสียงดีใจว่า “ ผมเลิกบุหรี่ได้แล้วครับ ผมไม่ได้สูบเลยตั้งแต่คุยกับหมอคราวนั้น”  พอได้ยินดังนั้นหัวใจฉันก็เริ่มพองโต(ทั้งที่ในตอนนั้น จำชื่อคุณลุงไม่ได้ด้วยซ้ำ เหมือนกับจะเคยพบกันที่คลินิกอดบุหรี่เพียงครั้งเดียว)  แต่ก็รีบถามกลับไปว่า “ จริงหรือลุง เยี่ยมมากเลย เลิกได้กี่เดือนแล้วล่ะคะ” ลุงตอบกลับมาว่า “4เดือนแล้ว” คุณลุงรีบออกตัวก่อนเลยว่า “ไม่ได้มาตามนัดหมอ เพราะไม่ค่อยสะดวก บ้านอยู่ไกล วันนี้มาเยี่ยมญาติเค้ามีรถมาเลยมากับเค้า และก็มาแจ้งข่าวหมอ ว่าเลิกสูบบุหรี่ได้แล้ว” ฉันกล่าวชื่นชมคุณลุงอย่างจริงใจ และขอบคุณคุณลุงที่มาแจ้งข่าวดีในวันนี้และก็ถามคุณลุงกลับไปว่า “คุณลุงจำที่เราเคยคุยกันได้ไหม? ว่าถ้าเลิกได้จะมีรางวัลให้”(คลินิกเรารวยค่ะ มีของแถมตลอด.... แต่มีกติกาว่าต้องเลิกบุหรี่3เดือนขึ้นไปนะจะมีผ้าขนหนูผืนใหญ่ให้เพื่อเป็นรางวัลที่คนไข้สามารถเอาชนะบุหรี่ได้) คุณลุงตอบว่า “จำได้ แต่ผมขอไม่รับ” อ้าว ! ทำไมล่ะคุณลุง ฉันรีบถามกลับไปอย่างเร็ว (ด้วยน้ำเสียงประหลาดใจ) เพราะตั้งแต่อยู่คลินิกมา5ปี ไม่เคยมีคนไข้ปฏิเสธของรางวัล คุณลุงคนนี้มาแปลก(คิดในใจ) คุณลุงมองหน้าฉัน แล้วยิ้มให้และพูดว่า การที่ลุงเลิกบุหรี่ได้เป็นรางวัลที่ยิ่งใหญ่ ที่สุดในชีวิตของลุงแล้วคุณหมอ   พอฉันได้ยินคำที่คุณลุงพูดออกมามันทำให้ฉันรู้สึกตื่นตัน อิ่มใจ จนหายหิวข้าวไปเลย

                ฉันคุยสับเพเหระกับคุณลุงต่ออีกนิดหน่อย คุณลุงก็ขอตัวกลับ ฉันก็สารภาพกับคุณลุงว่า ฉันขออภัย ฉันจำคุณลุงได้แต่จำชื่อคุณลุงไม่ได้ ฉันเอ๋ยขอชื่อ นามสกุล คุณลุงไว้ ซึ่งคุณลุงก็เข้าใจไมได้ว่าอะไรเพราะรู้แต่ละวันฉันต้องคุยกับผู้ป่วยหลายคน

                หลังจากทานข้าวกลางวัน (ซึ่งเป็นมื้อที่อร่อยเป็นพิเศษ) จึงมาดูประวัติของคุณลุง และเมื่ออ่านจบ ณ ตอนนี้ฉันไม่แปลกใจเลยที่คุณลุงไม่รับของรางวัล   ในประวัติเขียนว่า   คุณลุงมารพ เมื่อ11เมษายน2555 มีคอโต ไม่มีโรคประจำตัว และมีประวัติสูบบุหรี่ วันละ 20 มวน มา17ปี ก่อนหน้าที่จะ มาเข้าคลินิกคุณลุงพยายามเลิกด้วยตนเองหลายครั้ง แต่ก็ไม่สำเร็จเคย เลิกได้ นานสุดเพียง2สัปดาห์ก็กลับมาสูบอีก ในวันนั้นคุณลุงได้รับคำปรึกษาและเทคนิคต่างๆในการเลิกบุหรี่ ประเมินระดับการติดนิโคติน  และส่งพบแพทย์ สรุปในวันนั้นคุณลุงได้รับหมากฝรั่งนิโคมายด์ 1แผง พร้อมใบrefer 1ใบ เพื่อดูเรื่องคอโตที่รพ มหาราช และนัดมาคลินิกอดบุหรี่รพ.พิมายอีก1เดือนข้างหน้า  ซึ่งก็แน่นอนว่าคุณลุงไม่ได้มาตามนัดแต่มาวันนี้   ด้วย เหตุผลที่คุณลุงต้องไปรพ มหาราชและความไม่สะดวกต่างๆจึงทำให้ไม่สามารถมาตามนัดได้แต่จากการให้คำปรึกษา อย่างเป็นมิตร มีจิตบริการ และคุณลุงมีความตั้งใจ ทำให้คุณลุงชนะใจตนเองได้ในที่สุด

                สุดท้ายฉันอยากบอกกับคุณลุงว่าไม่ใช่คุณลุงคนเดียวที่ได้รับรางวัลที่ยิ่งใหญ่ แต่คุณลุงก็เป็นคนทำให้ฉันรู้สึกว่าได้รับรางวัลที่ยิ่งใหญ่จากคุณลุงด้วย

เรื่องจากเล่าอดบุหรี่ รพ.สำโรงทาบ

การฝ่าฟันหนทาง สร้างโรงพยาบาลปลอดบุหรี่อย่างยั่งยืน

ตอน  ขอบคุณค่ะ ผู้กำกับฯ

          “คุณพยาบาลครับ หลังเลิกประชุมพบผมหน่อยนะครับ”  ผู้ที่เป็นพยาบาล (หนึ่งเดียวในที่ประชุมอำเภอ) รู้สึก.วาบๆ !! พิกล ก็จะไม่ให้รู้สึกเช่นนั้นได้อย่างไรคะ ในเมื่อผู้พูดนั้น เป็นถึงขั้นผู้กำกับการสถานีตำรวจภูธร สภ.  ถึงจะวาบแต่ก็ไม่สะทกสะท้านเพราะเราไม่ได้กระทำสิ่งใดผิด

          โรงพยาบาลของเราเป็นโรงพยาบาลบ้านนอก อยู่ในต่างจังหวัด เป็นจังหวัดที่ติดชายแดนประเทศกัมพูชา (แต่ไม่ได้อยู่เขตชายแดนค่ะ)   เป็นโรงพยาบาลชุมชนขนาด 30 เตียง  เป็นแหล่งฝึกงานของพยาบาลชาวกัมพูชา  ทั้งๆ ที่โรงพยาบาลของเราไม่ได้อยู่เขตชายแดน แต่เหตุผลที่เป็นแหล่งฝึกงานเนื่องจากท่านผู้อำนวยการของเราสามารถพูดภาษากัมพูชาได้ค่ะ  เราเป็นโรงพยาบาลปลอดบุหรี่ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2551 บรรยากาศน่าอยู่ ไร้ควันบุหรี่  เจ้าหน้าที่ทุกคนต่างทำหน้าที่ของตนเองอย่างดี ทั้งงานในหน้าที่ ที่อยู่ตรงหน้า(หน้าที่หลัก) และงานนอกหน้าที่ คืองานอื่นๆ ที่ได้รับมอบหมาย (หน้าที่รอง....ซึ่งมีมากมายเสียด้วย) หนึ่งในงาน ของหน้าที่รอง ของบุคลากรโรงพยาบาลของเรา ก็คือ งานช่วยค้นหาผู้ที่กระทำความผิดตามพระราชบัญญัติคุ้มครองสุขภาพของผู้ที่ไม่สูบบุหรี่ พ.ศ. 2535 ในเขตโรงพยาบาล  (พูด ให้เข้าใจง่ายๆก็คือการสำรวจ ค้นหาผู้ที่สูบุหรี่ในเขตโรงพยาบาลของเรานั่นเอง ) เนื่องจากเรามีข้อปฏิบัติร่วมกันว่า เมื่อพบผู้สูบบุหรี่ให้ช่วยเตือนและขอความร่วมมือปฏิบัติตาม พ.ร.บ.คุ้มครองสุขภาพของผู้ที่ไม่สูบบุหรี่ พ.ศ. 2535 ด้วย หรือไม่ก็ชวนให้ผู้สูบบุหรี่เข้าคลินิกอดบุหรี่ของโรงพยาบาลซะ  และที่สำคัญต้องไม่ลืมที่จะแจ้งผลงานให้พยาบาลผู้รับผิดชอบทราบ เพื่อจะได้บันทึกผลการแจ้งฯ ลงในสมุดรับแจ้งการสูบบุหรี่ในเขตโรงพยาบาลด้วย เพราะจะเป็นผลงานที่จะทำให้เขาได้รับรางวัลเมื่อสิ้นปีงบประมาณ  พวกเราชาวโรงพยาบาลทำจนเป็นวัฒนธรรมแล้ว ส่งผลให้โรงพยาบาลมีอากาศที่บริสุทธิ์ปราศจากควันบุหรี่ แต่ไม่ใช่ว่าจะไม่มีคนสูบเลยนะคะ นานๆครั้งจะพบคนสูบ   ส่วนใหญ่เป็นพ่อค้าขายของที่มาจากต่างถิ่นที่ไม่ทราบนโยบายของเราหรือ ทำเป็นไม่รู้กฎหมาย  ไม่สนใจป้ายห้ามสูบที่เราติดไว้ทั่วโรงพยาบาล  (คุ้นๆตานะคะ คนประเภทนี้  ที่เรามักจะเห็นจนเกลื่อนเมืองไทย)  และที่พบบ่อยคือ ก้นบุหรี่ที่หน้าทางเดินขึ้นตึกผู้ป่วยใน ซึ่งส่วนใหญ่พบแต่ร่องรอยการสูบเนื่องจากช่วงค่ำๆ  จะมีญาติมาเยี่ยมผู้ป่วยจำนวนมากทุกวัน  นี้เป็นโอกาสพัฒนาที่เรากำลังหาทางแก้ไขอยู่ เนื่องจากเราเป็นโรงพยาบาลขนาดเล็กไม่มีคุณยามช่วยดูแลช่วงกลางคืน   แต่ประชาชนในสิ่งพื้นที่ ส่วนใหญ่ทราบนโยบายของโรงพยาบาลอยู่แล้ว  เนื่องจากทางโรงพยาบาลได้บันทึกเสียงที่ของท่านผู้อำนวยการที่กล่าวประชาสัมพันธ์นโยบายและข้อตกลงของโรงพยาบาลไว้ในแผ่นซีดี แจกให้กับทุกหมู่บ้านเพื่อเปิดที่หอกระจายข่าวทุกๆวัน นอกจากนี้ในช่วงเวลา08.30-08.40น.ของทุกวันเวลาราชการโรงพยาบาลจะเปิดเสียงตามสายที่เป็นเสียงท่านผู้อำนวยการประชาสัมพันธ์นโยบายและข้อตกลงของโรงพยาบาลให้กับเจ้าหน้าที่และผู้มารับบริการได้รับฟังและรับทราบ  เมื่อเราพยายามทำให้พื้นที่สูบบุหรี่มีน้อยลง  ทำให้มีคนมาเลิกบุหรี่กับเราเพิ่มขึ้น  ซึ่งถึงแม้ว่าจะทำให้ภาระงานเพิ่มขึ้น เหนื่อยมากขึ้น ที่ต้องให้คำปรึกษากับผู้ที่ต้องการเลิกบุหรี่ทุกวัน  แต่เป็นการเหนื่อยที่ คุ้มค่า ปิติสุข น่าภูมิใจยิ่งนัก  เจ้าหน้าที่กู้ชีพในชุมชนก็พลอยเลิกบุหรี่ไปด้วย  ภาพเดิมๆที่เราเคยเห็นคือ เมื่อเขามาส่งผู้ป่วยหนักหรือผู้ประสบอุบัติเหตุ จนถึงมือหมอและพยาบาลแล้ว  เขาจะรีบควักบุหรี่มาจุดสูบทันที  ในขณะที่รอฟังผลการตรวจรักษา ซึ่งเป็นเรื่องที่น่าเห็นใจเพราะคนที่ติดบุหรี่ มักจะเครียดง่ายอยู่แล้ว ยิ่งเมื่อต้องทำหน้าที่แบบนี้ ต้องเครียดกันทุกคน เนื่องจากเป็นเรื่องที่เสี่ยงเป็น เสี่ยงตาย บางกรณีเป็น-ตายเท่ากัน    แต่เมื่อโรงพยาบาลของเราเป็นเขตปลอดบุหรี่  ทำให้เขาหาที่สูบยาก จึงจำเป็นต้องเลิกในที่สุด ในฐานะที่เป็นคนหนึ่งที่ช่วยผลักดันนโยบายโรงพยาบาลปลอดบุหรี่จนเป็นรูปธรรมขนาดนี้ และสามารถช่วยให้คนเลิกบุหรี่ได้เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ  นึกทีไร   รู้สึกภูมิใจ   และอิ่มบุญทุกที

ความรู้สึกดีๆ เริ่มมาสะดุด ตั้งแต่ปี พ.ศ.2554 เนื่องจากโรงพยาบาลของเราได้แฟลตใหม่ (ที่จริงน่าจะดีใจนะที่ได้ที่อยู่เพิ่มเป็นแฟลตตั้ง 4 ชั้นแน่ะ สะดุดทำไม) ที่ว่าสะดุดเนื่องจาก มีคนงานก่อสร้างจำนวนมาก และมีจำนวนหนึ่งที่สูบบุหรี่  ได้ปรึกษาร่วมกันกับคณะกรรมการโรงพยาบาลปลอดบุหรี่ มติที่ประชุมคือ ให้พ่อบ้าน(หัวหน้าฝ่ายบริหารฯ) เป็นผู้ไปเจรรากับผู้ควบคุมการก่อสร้างแจ้งถึงนโยบายของเรา  ซึ่งช่วยได้บ้างแต่ไม่ร้อยเปอร์เซ็นต์  แก้ไขโดยโทรประสานผู้พิทักษ์สันติราษฎร์ก็ ……เงียบ.......…   อยู่มาวันหนึ่ง คนงานก่อสร้างประสบอุบัติเหตุ ถูกไม้ตกใส่ศีรษะจนเป็นแผล มาทำแผลที่โรงพยาบาล บางคนเป็นหวัดมาตรวจพยาบาลก็ค่อยๆ เลียบเคียงถามสถานการณ์ ทราบว่าผู้คุมฯสูบเอง  ตัดสินใจลงไปเจรราด้วยตนเอง บุกเดี่ยว  แต่ก็สำเร็จค่ะ (แอบสร้างสายลับอยู่ในกลุ่มคนงานหญิง 1 คน เพื่อคอยแจ้งข่าว)  สอบถามคนงานบอกว่า เวลาเขาอยากสูบ เขาจะออกไปนอกโรงพยาบาลค่ะ   เฮ่อ! โล่งใจ..............  เมื่อแฟลตสร้างเสร็จได้กล่าวขอบคุณผู้คุมฯและสายลับที่ให้ความร่วมมือ

 แต่โล่งใจได้ไม่นาน ปี 2555 ทำให้พวกเราต้องหนักใจอีก เนื่องจากโรงพยาบาลได้งบประมาณสร้างอาคารห้องคลอดห้องผ่าตัด....คณะทำงานเตรียมวางแผนรับสถานการณ์ คราวนี้ก็ดำเนินการเหมือนเดิมคือมอบหมายพ่อบ้านเป็นผู้ไปเจรากับผู้ควบคุมการก่อสร้าง  พบปัญหาใหม่คือ คนงานก่อสร้างเป็นชาวกัมพูชา

ผู้ควบคุมการก่อสร้างเป็นคนไทย คุยกันไม่รู้เรื่อง  แต่ก็เป็นความโชคดีที่พยาบาลพูดภาษาถิ่นของจังหวัดได้ (ภาษาเขมร) ได้ลงไปเจราแจ้งเรื่อง พ.ร.บ.คุ้มครองสุขภาพของผู้ที่ไม่สูบบุหรี่ พ.ศ. 2535 เขาก็รับฟังค่ะ แต่ไม่ปฏิบัติตาม จึงได้ขอความร่วมมืออีกครั้ง ....

 “กะมัยจั๊วะเน้อ เคาะกดมาย ตันรูด นึงโมจั๊บ” เสียงพยาบาลพูดภาษาเขมรพูดเชิงขอร้องว่าไม่ให้สูบบุหรี่เนื่องผิดกฎหมายไทยเดี๋ยวตำรวจจะมาจับนะ...   เขาพูดสวนมาว่า “อ๊อดจั๊วะ เคิงบ๊อ” แปลว่า ไม่ได้สูบเลยนะ เห็นเหรอ?...  พยาบาลได้เอารูปในมือถือให้ดู เขาจึงพูดไม่ออก.........  (นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า ใครจะทำงานนี้ควรมีมือถือที่ถ่ายรูปได้หรือมีกล้องติดตัวเสมอจ้า.....)

  เหนื่อยนะในสถานการณ์แบบนี้ อันที่จริงแล้ว  ถ้าตำรวจเขาทำหน้าที่ของเขา เราจะไม่ต้องเสี่ยงชีวิตขนาดนี้เลย  ศึกเขมรผ่านไปศึกไทยมาอีก  ดูๆไปเหมือนตนเองเป็นโรคจิตนะ จมูกเนี่ย ดี๊ดี ได้กลิ่นบุหรี่เมื่อไหร่ จะเดินไปตามกลิ่นทันที มีช่วงหนึ่งช่วงต้นปีที่คนงานก่อสร้างเข้ามามากมาย เวลาเที่ยงกว่าๆจะเริ่มได้กลิ่นแล้ว  เจ้าหน้าที่ทุกคนที่ OPD บอกว่า “คุณนั่นแหละไปพิสูจน์กลิ่น” ภารกิจนี้ ต้องใช้เวลาตามหาที่มาของกลิ่นตั้ง 3 วัน ด้อมๆมอง ทำจมูกฟุตๆฟิต เหมือนอะไรก็ไม่รู้ (ได้กลิ่นบุหรี่เฉพาะช่วงเที่ยงกว่าๆ) พบว่า เป็นคนงาน คนไทย นั่งสูบบุหรี่อยู่ใต้ทางเดินเชื่อมระหว่างตึก  (เขามีความพยายามมากเลยค่ะ เนื่องจากใต้ถุนมีแต่ต้นไม้ใบหญ้า เขายังซุ่มสูบได้  เห็นแล้วพบความเสี่ยงทันที...เสี่ยงด้านอัคคีภัยค่ะ)

  พยาบาลสอบถามว่า “ได้กลิ่นควันบุหรี่ค่ะ.....มีใคร สูบมั๊ยค๊า” เขาตอบกลับมาว่า “ไม่มีหรอกหมอ...ทำไมจมูกดีจัง” ตอนนั้นเราทำอะไรเขาไม่ได้เพราะไม่มีหลักฐาน  จึงได้ปรับกลวิธีใหม่ ภารกิจจับโจร(สูบบุหรี่) จึงเริ่มขึ้น  ได้เข้าไปพูดคุยขอความร่วมมือจากผู้ควบคุมการก่อสร้างอีกครั้ง แจ้งว่ามีคนเห็นคนงานท่านสูบบุหรี่  และได้บอกว่า  “ต่อไปขออนุญาตถ่ายรูปนะคะเพื่อเป็นหลักฐานทางกฎหมาย” พยาบาลได้แจ้งผู้คุมฯให้ทราบเพื่อให้รู้ว่าเราเอาจริง ....แต่คนงานเขาก็ระวังตัวเองเหมือนกัน เมื่อได้ยินเสียงฝีเท้าของนักสืบ เขาจะหยุดสูบและทำเป็นขยี้ใบไม้ใบหญ้า ..........วันหนึ่งได้แอบซุ่มอยู่ และเห็นจังๆ

“อะแฮ่ม”  พยาบาลส่งเสียงกระแอม   คนสูบตกใจจนหน้าซีด บุหรี่ตกจากปาก (ขำมาก แต่ระงับอาการไว้)

“ขอโทษค่ะ ที่ทำให้ตกใจ”  พยาบาลพูดและรอดูท่าที

 เขาบอกว่า  “ผมว่าจะเลิกแล้วนะหมอ พยายามแล้วนะ แต่ยังไม่ได้”

“มีอะไรให้ช่วยมั๊ยคะ ไหนลองเล่ามาซิ คุณลองเลิกวิธีไหนมาแล้วบ้าง”  พยาบาลได้เข้าไปสร้างสัมพันธภาพใช้คำพูดนุ่มนวล ไม่ตำหนิหรือพูดถึงสิ่งที่เห็นเมื่อสักครู่ เพราะคิดว่าถ้าแจ้งตำรวจก็คง เงียบเหมือนเดิม...........และแล้วเราก็ได้สมาชิกเข้าคลินิกเลิกบุหรี่เพิ่มอีก 1ราย

      เรื่องยังไม่จบค่ะเพราะเราเจอ ของแข็ง วันหนึ่งมีลูกจ้างมาบอกว่า เห็นผู้คุมฯสูบบุหรี่บริเวณที่พักรับประทานอาหารของคนงานก่อสร้าง ที่จริงเห็นบ่อย   ลูกจ้างแจ้งว่า “พอดี พี่รู้จักกันกับผู้คุมฯ ได้บอกเขาแล้วว่าโรงพยาบาลเป็นเขตปลอดบุหรี่ ห้ามสูบ แต่เขาไม่ฟัง ไม่รู้จะพูดอย่างไรแล้ว”  

.... ภารกิจจับโจร(สูบบุหรี่) จึงเริ่มขึ้นอีก  ได้บอกพี่ลูกจ้างว่าถ้าพบอีกไม่ต้องพูดแล้ว ให้มาบอกเราเลยจะถ่ายรูปไว้ เพราะได้เคยแจ้งเขาไว้แล้ว คงต้องขอร้องให้ตำรวจได้ทำหน้าที่จริงๆบ้าง    …….แล้ววันหนึ่งก็ได้โทรศัพท์ไปแจ้งตำรวจ   ประมาณ 30 นาที เห็นตำรวจสายตรวจรถจักรยานยนต์มา   เราได้ให้ข้อมูลและการดำเนินการที่ได้ดำเนินการไปแล้วในเบื้องต้น   ตำรวจขอเข้าไปพูดคุยกับผู้คุมโดยลำพัง  ประมาณ 10 นาที แล้วก็ออกมาพร้อมจะกลับ ..เราบอกว่า. เราพร้อมจะนำหลักฐานให้ตำรวจดู  แต่ตำรวจบอกว่า

 “ไม่เป็นไรหรอกครับพี่”......เอ้า!     แต่หลังจากนั้นก็ไม่มีใครได้กลิ่นบุหรี่หรือพบผู้สูบ   ผ่านไป 2 สัปดาห์   พบผู้คุมฯสูบอีก....เฮ่อ! จะเอาอย่างไรดีหนอ  คราวนี้เราหันมาพึ่งสิงศักดิ์สิทธิ์ โดยได้เริ่มใช้พลังจิต ใช้พลังของแรงอธิษฐาน  โดยได้อธิษฐานจิตว่า.... สาธุ ! ขอให้ได้เข้าประชุมที่อำเภอแทนท่านผู้อำนวยการทีเถอะ เพี้ยง !

     ได้ผลค่ะ แรงอธิษฐานเป็นจริง ได้เข้าประชุมเตรียมความพร้อมการจัดงานวันต่อต้านยาเสพติดโลกแทนท่านผู้อำนวยการจริงๆ (ไม่เชื่อ อย่าลบหลู่ คนสุรินทร์ ของเขาแรงนะคะ)  โดยหลังจากประชุมจนครบวาระ ในช่วงวาระอื่นๆ  พยาบาลได้ขอความร่วมมือทุกหน่วย  ช่วยดำเนินการร่วมกันออกตรวจร้านค้า และเฝ้าระวังการบังคับใช้ พ.ร.บ.ควบคุมผลิตภัณฑ์ยาสูบ พ.ศ.2535 และพ.ร.บ.คุ้มครองสุขภาพของผู้ไม่สูบบุหรี่ พ.ศ.2535 เหมือนทุกปีที่เคยปฏิบัติกันมา และได้เล่าเหตุการณ์และปัญหาอุปสรรคในการดำเนินงานตามพ.ร.บ.คุ้มครองสุขภาพของผู้ไม่สูบบุหรี่ในโรงพยาบาล  ให้ที่ประชุมได้รับทราบ  ท่านผู้กำกับการสถานีตำรวจภูธร สภ.......ได้บอกว่าถ้ามีเหตุฯ อีก ให้ต่อสายตรงถึงผู้กำกับเลย พร้อมให้เบอร์ไว้และบอกว่า .... “คุณพยาบาลครับ หลังเลิกประชุมพบผมหน่อยนะครับ”  

    หลังได้พูดคุยกับท่านทำให้ผู้ปฏิบัติมีกำลังใจขึ้นมาก ดีใจที่มีแนวร่วมสายแข็ง มาปราบของแข็ง

                             ขอบคุณค่ะท่านผู้กำกับ ฯ

เรื่องเล่าจากคลินิกอดบุหรี่ รพ.ลำดวน จังหวัดสุรินทร์

                โรงพยาบาลลำดวน มีคลินิกให้บริการบำบัดรักษาผู้ติดสารเสพติด เปิดให้บริการบำบัดรักษา ผู้เสพ ผู้ติดสารเสพติด บำบัดสุรา และให้คำปรึกษาผู้ที่ต้องการเลิกบุหรี่ โดยคลินิกยาเสพติด โรงพยาบาลลำดวน ได้ดำเนินการมาได้ประมาณ 10 ปี ซึ่งดิฉันได้รับมอบหมายจากท่านผู้อำนวยการ และหัวหน้าฝ่ายการพยาบาล ให้มาดูแลงานด้านนี้ สำหรับตัวดิฉันเองเป็นพยาบาลธรรมดา ไม่มีความสามารถโดดเด่นอะไร ด้านการพูด ตัวเองก็คุยไม่เก่ง ค่อนข้างจะขี้อาย แต่ด้านความรับผิดชอบงาน และความดี ดิฉันคิดว่า ตนเองก็ไม่แพ้ใคร เมื่อเจ้านายมอบหมายงานก็ยินดีรับด้วยความเต็มใจ ส่วนความรู้ด้านการบำบัดก็ไม่มี แต่หัวหน้าสั่ง ลูกน้องก็ทำตามด้วยความเต็มใจและไม่มีความอึดอัดใจแต่อย่างไร แต่ข้อดีของดิฉันอย่างหนึ่ง ก็คือ เป็นคนชอบศึกษาเรียนรู้ (ขออนุญาตชื่นชมตัวเอง) จึงได้นำความรู้ต่างๆ ทั้งทางโลกและทางธรรม จากการอ่าน  การศึกษา  จากอินเตอร์เน็ต จากเพื่อนๆ เครือข่ายผู้บำบัดสารเสพติด มาช่วยเหลือผู้ป่วยตามอัตภาพ สำหรับงานบริการให้คำปรึกษาผู้ติดบุหรี่ ก็ดำเนินการควบคู่กับงานบำบัดยาเสพติด แต่การให้บริการ ส่วนใหญ่จะเป็นการตั้งรับที่คลินิก โดยแผนกผู้ป่วยนอก และ PCU จะส่งผู้ที่ต้องการเลิกบุหรี่ เข้ามาที่คลินิก ซึ่งผู้ต้องการเลิกบุหรี่ แต่ละปี ไม่ถึง 10 คน  ต่อมาได้ทราบข่าวการประชาสัมพันธ์ การรับสมัครเครือข่ายคลินิกอดบุหรี่ของ สปสช. เขต 9 นครราชสีมา จาก สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุรินทร์ จึงสมัคเข้าร่วมโครงการฯ  ดิฉันได้ศึกษาข้อมูลการให้บริการ และประชุมทีมผู้บำบัด ปรึกษาหัวหน้าฝ่ายการพยาบาล และหัวหน้างานที่เกี่ยวข้อง  นำระบบ 5A , 5 R มาใช้ในแผนกผู้ป่วยนอกและ PCU โดยมีการซักถามประวัติการสูบบุหรี่ในผู้ป่วยที่มารับบริการทุกคนและทุกครั้งที่มารับบริการ ส่งผลให้ผู้มารับบริการและเจ้าหน้าที่ในโรงพยาบาล เห็นความสำคัญของปัญหา และผลกระทบของการสูบบุหรี่ มีผู้ที่มีปัญหาการสูบบุหรี่เข้ารับบริการมากขึ้น จากการเก็บข้อมูลผู้สูบบุหรี่สามารถลดปริมาณการสูบบุหรี่ ได้มากกว่าร้อยละ50 สามารถหยุดสูบบุหรี่ได้ถึงร้อยละ 10-20 ซึ่งโรงพยาบาลลำดวนได้สมัครเข้าร่วมโครงการคลินิกอดบุหรี่ปีนี้เป็นปีที่ 2

                และผู้เลิกบุหรี่ที่อยากเล่าสู่กันฟัง ก็เป็นเจ้าหน้าที่ในโรงพยาบาลนี่ละค่ะ รายนี้ เป็นอะไรที่พอ บอกใครๆ ว่าเลิกบุหรี่ได้ เกือบปี แล้ว ไม่มีใครอยากเชื่อ แม้แต่ตัวดิฉันเอง เพราะเขาสูบบุหรี่จัดและดื่มเหล้าเก่ง หน้าตาก็ขี้เมา พี่ๆ เจ้าหน้าที่ฝ่ายส่งเสริมที่ดูแลงานโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพก็เป็นห่วง ดิฉันเคยแจกแบบประเมินนิโคตินให้เมื่อปีก่อน  เค้าก็กรอกแบบประเมิน และผลการประเมินนิโคติน 7 คะแนน แต่ตอนนั้น เค้าบอกว่าไม่รู้สึกอะไร  จนกระทั่ง เขาได้พูดคุยกับผู้ป่วยโรคถุงลมโป่งพองในหมู่บ้าน จึงเห็นถึงความทุกข์ ทรมานจากการเจ็บป่วย และรู้สึกหวาดกลัว ประกอบกับตัวเอง สังเกตตนเองว่า ไอ และมีเสมหะในลำคอตลอด  และตนเองได้ค้นหาเรื่องถุงลมโป่งพองทางอินเตอร์เน็ต จึงรู้สึกกลัว และเป็นห่วงว่า ถ้าตนเองเจ็บป่วย ใครจะดูแลลูก ซึ่งตนก็แยกทางกับภรรยาได้หลายปีแล้ว  ดิฉันได้พูดคุยถึงเรื่องการเลิกบุหรี่ของเค้า ก็รู้สึกประทับใจ คือ จากภาพที่หลายคนมองว่าเค้าดูจะขี้เมา เสื้อผ้าไม่ดูเรียบร้อย แต่ที่สัมผัสได้ คือ ความรับผิดชอบต่อครอบครัว รักลูก ต้องการทำงานให้ดี ต้องการเลี้ยงลูกให้ดี มีชีวิตอย่างพอเพียง จริงๆแล้วพี่เค้าเคยเลิกบุหรี่ด้วยตนเองมาแล้วครั้งหนึ่ง ตอนนั้นเลิกเพราะต้องทำงานในออฟฟิต เค้าห้ามสูบบุหรี่ โดยเลิกได้เดือนเดียว ก็กลับมาสูบบุหรี่อีกเนื่องจาก ถูกให้มาทำงานนอกออฟฟิต พี่เค้าเล่าว่า เริ่มสูบบุหรี่ตั้งแต่อายุ 18 ปี สาเหตุ คือ สูบตามเพื่อน และค่านิยมคือ ดูเท่ สามารถอยู่ในกลุ่มเพื่อนได้ ซึ่งเพื่อนๆ สูบบุหรี่แทบทุกคน สูบไปสูบมา รู้ตัวอีกทีก็ติดบุหรี่ โดยสูบวันละซอง ยิ่งถ้าวันไหนดื่มเหล้า ก็จะยิ่งสูบบุหรี่ มากขึ้น ต่อมารู้สึกสุขภาพตัวเองแย่ เวียนศีรษะบ่อย มีเสมหะเหนียว เพื่อนร่วมงานก็ล้อเลียน  บางครั้งรู้สึกผิดจากการแอบสูบบุหรี่ในที่ทำงาน  หลังจากพูดคุยกับผู้ป่วยโรคถุงลมโป่งพอง ได้เห็นความทุกข์ทรมานของเขา ทำให้ตนเองตระหนักถึงปัญหาของการสูบบุหรี่ นึกเป็นห่วงลูก และถ้าตนเองเป็นโรคนี้ ไม่ไหวแน่ จึงตัดสินใจเลิกบุหรี่แน่นอน โดยวิธีหักดิบ เพราะคิดว่า ถ้าค่อยๆเลิก คงจะเลิกไม่ได้แน่  พร้อมทั้งทิ้งอุปกรณ์ทุกอย่าง แต่ก็นึกอยากบ้าง แก้ปัญหาโดยดื่มน้ำมากๆ ทำอะไรให้ลืม มีน้ำลายเหนียวๆ แต่ก็ดื่มน้ำมากๆ และพยายามสังเกตการเปลี่ยนแปลงของตนเอง มีความสุขกับการสังเกตการเปลี่ยนแปลง จนกระทั่ง 1 เดือน ไม่มีเสมหะ ร่างกายแข็งแรงขึ้น ไม่เวียนศีรษะ ตอนนี้ไม่มีอาการอยากบุหรี่ ดิฉัน สังเกตเห็นพี่เค้ามีใบหน้าสดใดขึ้น  สีหน้ามีความสุข  แววตามีความมุ่งมั่น ที่จะดูแลสุขภาพตนเอง ดูแลลูก และครอบครัว ทำงานให้ดี  และบอกว่า ตอนนี้ไม่ค่อยดื่มเหล้า และจะพยายามเลิกเหล้าให้ได้   พร้อมทั้ง ได้ฝากข้อคิดกับทีมผู้ให้คำปรึกษา การแนะนำผู้ป่วย น่าจะพูดถึงเรื่องปัญหาทางเดินหายใจ โรคถุงลมโป่งพอง ให้มากเพราะในหมู่บ้าน เขตอำเภอลำดวน คนเป็นโรคถุงลมโป่งพอง และหายใจหอบมาก มากกว่า เรื่อง มะเร็งปอด เพราะแถวบ้านเรา case มะเร็งปอด ไม่ค่อยมี คือ มีน้อย แต่ถ้าถุงลมโป่งพอง นี่ จะหาได้ง่าย ซึ่ง จะทำให้ผู้สูบบุหรี่เกิดความตระหนัก จากการเห็นความทุกข์ทรมาน ที่ปรากฏให้เห็นได้ จากคนบ้านเรา ข้างรั้วโรงพยาบาล

ประเด็นคำถามจาก สรอ.@ สปสช.เขต 9 นครราชสีมา

การตรวจประเมินเพื่อขอการรับรอง ISO9001:2008 (ขั้นที่ 2) วันที่ 17 กรกฎาคม 2555
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ เขต 9 นครราชสีมา
ภาพรวมของกิจกรรมระบบบริหารคุณภาพของสาขา
-ตามกรอบวิสัยทัศน์ “ทุกคนที่อยู่บนพื้นแผ่นดินไทย ได้รับความคุ้มครองหลักประกันสุขภาพอย่างถ้วนหน้าด้วยความมั่นใจ” รวมถึงคนต่างด้าวด้วยหรือไม่ ถ้ารวมมีการดูแลคนกลุ่มนี้อย่างไร
-เป้าประสงค์ และกรอบยุทธศาสตร์ มีการปรับเปลี่ยนหรือไม่
-พันธกิจ ในเรื่องบริหารเงินกองทุนฯ ให้มีประสิทธิภาพ มีการวัดผลอย่างไร
งาน	ข้อซักถาม
การขึ้นทะเบียน	-หน่วยบริการ ในการตรวจประเมินหน่วยบริการ ด้านการอบรมแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว ใครเป็นผู้เข้ารับการอบรม อบรมเสร็จแล้วมีการดำเนินการอย่างไรต่อ
	-ปัญหาการขาดแคลนแพทย์ หมายถึง คือขาดแพทย์ หรือขาดแพทย์เวชศาสตร์
	-การปรับปรุงเกณฑ์ขึ้นทะเบียน ในระดับเขต ตาม service plan ดำเนินการอย่างไร
การบริหารงบกองทุนหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ	-ระบบ claim ข้อมูลส่งตรงมาที่ เขต ก่อน หรือ ส่งเข้าส่วนกลาง
	-ภาพรวมการเบิกจ่าย ของกองทุน central reimburse ทำไมยังไม่ได้โอนเงินอยู่มาก
	-การวัดข้อมูล op/pp individual data ที่คาดเคลื่อน จะวัดอย่างไร
	-ระบบ E claim มีการประมวลผลอย่างไร และมีข้อกำหนดในการจ่ายอย่างไร
	-ถ้าไม่ส่งข้อมูลผ่านระบบ e - claim จะมีช่องทางการอื่นส่งได้หรือไม่
งบค่าเสื่อม	-กำหนด KPI รายบุคคลวัดอย่างไร และ ร้อยละที่กำหนด เป็นวงเงินในระดับใด
กองทุนฟื้นฟูสมรรถภาพ ด้านการแพทย์	- กายอุปกรณ์เครื่องช่วยในส่วนของจังหวัดสุรินทร์ ทำไมผลงานค่อนข้างต่ำ เป็นเพราะอะไร
	- จำนวนคนขื้นทะเบียนผู้พิการ จ.บุรีรัมย์มีมากที่สุด แต่ตัวเลขผลงานจำนวนครั้งให้บริการทำไมลดลง
กองทุนส่งเสริมป้องกันโรค	- เป็นการส่งเสริม ป้องกันโรค แก่คนไทยทุกสิทธ์ จะครอบคลุมคนต่างด้าวหรือไม่ พร้อมยกตัวอย่างกิจกรรม
	- ตัวชี้วัดเกณฑ์การประเมิน กำหนดอย่างไร
	- อัตราแรกเกิด Low birth weight  (LBW) เป็นการส่งเสริมให้แม่มีการฝากครรภ์เร็วขึ้นใช้หรือไม่  มีการดำเนินการอย่างไร และกำหนดเกณฑ์อย่างไร
	- นอกจากการดู แม่ฝากครรภ์เร็ว และมารพ.ครบตามกำหนด ยังมีการปฏิบัติตัวอย่างอื่นหรือไม่
	- กลุ่มวัยรุ่นกำหนดช่วงอายุอย่างไร
	- ปัจจุบันพื้นที่ดำเนินการครอบคลุม 100% หรือยัง
	- ตัวชี้วัด เงินคงเหลือในกองทุนเมื่อสิ้นปีงบประมาณ  กำหนดอย่างไร
	- ปัจจุบันยังมีการประกวดนวตกรรมกองทุนอยู่หรือไม่
กองทุนพัฒนาระบบริการปฐมภูมิ	- Pre – Audit PCU Profile จ.สุรินทร์ ที่ไม่ผ่านติดประเด็นเรื่องอะไร และมีวิธีการดำเนินการต่ออย่างไร
	- ปัญหาการกระจายตัวของแพทย์ และบุคลากร ในจังหวัดที่ไม่ผ่านเกณฑ์ มีการดำเนินการอย่างไร
งบส่งเสริมคุณภาพผลงานบริการ	- จำนวนแม่ข่ายและลูกข่ายที่เพิ่มขี้นจากปี 55 เพราะอะไร
	- ขอดูข้อมูลการให้ยาละลายลิ่มเลือด STEMI  ในจังหวัดบุรีรัมย์ สุรินทร์ ทำไมได้น้อย
	- จังหวัดใดบ้างที่ให้ยาได้
	- ความสัมพันธ์ของจำนวนแม่ข่ายและลูกข่าย กับผลข้อมูลไม่สัมพันธ์กัน เช่น ชัยภูมิเครือข่ายน้อย แต่มีข้อมูลการให้ยามาก
	- CT scan ผลต่างมาก กับจำนวน case เป็นเพราะอะไร
	- ขอดูสถิติของ stroke
	- คลินิกอดบุหรี่ มีแนวทางการดำเนินงานอย่างไร
งานทันตกรรม	- ใส่ฟันเทียม item เท่ากันหรือไม่
	- ความสามารถในการดำเนินการ ทำได้กี่หน่วยบริการ
	- วัดค่าตัวชี้วัดในกลุ่มเด็กประถมหรือไม่ บรรลุเป้าหรือไม่
ระบบยา เวชภัณฑ์และวัคซีน	- โครงการฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ เราจ่ายเป็นรูปของตัวยากับหน่วยบริการใช่หรือไม่
	- ขบวนการ audit นอกจากยา IVIG ในโรค Kawasaki ยาในกลุ่มอื่นๆยังไม่ได้ audit ใช่หรือไม่
	- หน่วยบริการใดบ้างที่เด่นๆ เรื่องยาสมุนไพร
Asthma / COPD	- การรับบริการอย่างเต็มที่และต่อเนื่อง ถ้าเป็นโรคในเบื้องต้นแล้ว จะได้รับยาทันทีเลยหรือไม่
	- ผลปี 55 (ยังไม่เต็มปี) ก็ปริมาณเข้าถึงยามากกว่าปี 54 แล้ว เพราะอะไร
HIV/AIDS	- อธิบายผลการดำเนินงานร้อยละผู้ป่วยที่มีระดับ CD4 ต่ำกว่า 100 cell/ml เมื่อแรกรับของผู้ที่ได้รับยาต้านไวรัส
	- มีเกณฑ์การให้ยาอย่างไร
โรคไตวาย	- บริการทดแทนไต ดำเนินการวิธีใด
	- ถ้าแพทย์วินิจฉัยแล้วว่าผู้ป่วยไม่สามารถทำ CAPD ได้ ต้องร่วมจ่ายในการทำ HD หรือไม่
	- CAPD ทำวันละกี่ครั้ง วิธีการทำอย่างไร – ประมาณ 2-5 ครั้ง/วัน
	- รอบในการทำHD  และ วิธีการทำอย่างไร
	- อธิบายการดำเนินงาน การล้างไตผ่านทางช่อง ในช่วงวิกฤตอุทกภัย
	- น้ำยา COPD ต้องน้ำเข้า 100% เพราะไทยมีโรงงานผลิตแต่ยังไม่ผ่านเกณฑ์ แล้วมีปัญหาในการส่งน้ำยาหรือไม่ ในช่วงอุทกภัย
	- กระบวนการจัดซื้อน้ำยา ส่วนกลางเป็นผู้จัดซื้อ แล้วกระจายโดยไปรษณีย์ไทย มีการกำหนดเกณฑ์เพื่อคงสภาพของน้ำยาหรือไม่ อย่างไร
บริการจิตเวช	- การพัฒนาพยาบาลจิตเวชในพื้นที่ขาดแคลน ดำเนินการอย่างไร
การกำกับควบคุมมาตรฐานการให้บริการ	- HA อธิบายสถานการณ์การพัฒนาคุณภาพตามมาตรฐาน HA สาธารณสุขเขต 14 นครชัยบุรินทร์
	- อธิบายการสนับสนุนพัฒนาคุณภาพรพ. มีการดำเนินการอย่างไร
การตรวจสอบเวชระเบียน	- เวชระเบียนที่สุ่มได้มีกี่เปอร์เซ็นต์ ของทั้งเขต
	- หลักการตรวจเวชระเบียนเป็นอย่างไร
	- การอบรมครู ก และ ครู ข เป็นอย่างไร
	- การอบรมครู ข ที่ได้ผลออกมา มีการทำรายงานหรือไม่
	- วิธีการวัดผลครู ก ดำเนินการอย่างไร
	- ร้อยละของเวชระเบียนที่ Re audit มีการดำเนินการอย่างไร ประมาณกี่เปอร์เซ็นต์
	- ร้อยละของเวชระเบียนที่ตรวจแล้วพบข้อผิดพลาดเทียบกับเกณฑ์ ไม่น้อยกว่า ร้อยละ 90 เป็นของส่วนกลางกำหนดใช่หรือไม่
	- ปี 54 มีอุทธรณ์จำนวนเท่าไหร่ และที่อุทธรณ์ สำเร็จมีจำนวนเท่าไหร่
	- ในภาพรวมมีการเรียกเงินคืนเป็นจำนวนเท่าไหร่ และมีกระบวนการจ่ายอย่างไร
การคุ้มครองสิทธิของประชาชน	- อธิบายในกรณีที่เรียกเก็บเงินจากผู้รับบริการ เกิดจากสาเหตุอะไร
	- ยาในบัญชียาหลัก หน่วยบริการสามารถดูข้อมูลได้จากที่ไหน และเกิดข้อร้องเรียนในกรณีนี้หรือไม่
	- มาตรฐานการให้บริการสาธารณสุข ถ้ามีมูลจะดำเนินการอย่างไรต่อไป
	- อธิบายขั้นตอนการย้ายสิทธิ์
	- ประเภทในกลุ่มขอความช่วยเหลือมีกี่ประเภท และอยู่ในระดับใดบ้าง
	- ปัญหาส่วนใหญ่จะเกิดขึ้นในรพ.ระดับใด
	- Case คลอด เกิดในระดับในมากที่สุด
	- ทำไม Case คลอด ถึงมีการ refer ด้วยสาเหตุอะไร
	- ความเสียหายเกิดที่แม่ หรือ ลูก มากกว่ากัน
	- มีข้อกำหนดชดเขยความเสียหายอย่างไร ใน Case คลอด มีการปรับการชดเชยอย่างไร
งานสื่อสารประชาสัมพันธ์	- ตัวชี้วัด การรับรู้ข้อมูลข่าวสารของประชาชน
	- มีปัญหาที่ผู้สูงอายุ จะโทรมาติดต่อไม่ได้หรือไม่
	- แนวทางประชาสัมพันธ์ จดหมายข่าวนครชัยบุรินทร์ นำไปแจกที่ไหน
	- การประชาสัมพันธ์ ไข้หวัดใหญ่  ภาวะน้ำ ประชาสัมพันธ์อย่างไร  วิทยุเครือข่าย
	- Branch’s new ของสปสช.เขต ดำเนินการเอง
	- สัมมนาสื่อมวลทำอย่างไร
	- มีการประเมินผลหรือไม่
	- การประเมินภายใน มีวิธีการดำเนินการอย่างไร ใช้หน่วยงานใดประเมิน
	- มีการส่งแบบสอบถามหรือไม่ ผลตอบรับ/การตอบกลับ ดีหรือไม่
	- วิธีการที่ประชาชนจะรู้สิทธิ์ได้ดีที่สุดคือ อสม. แล้ว สปสช.ให้ความรู้กับ อสม.อย่างไร
	- มีการคัดเลือก อสม. อย่างไร และใครเป็นคนแต่งตั้ง อสม.เชี่ยวชาญ
งานพัฒนาบุคลากร	- O2 และ O3 มีค่า competency ที่ต้องเพิ่มอย่างไร
งานสารสนเทศ	- IT มีการดูแลรักษา server อย่างไร มี Record หรือไม่
	- Notebook มีการดูแลอย่างไร